أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

127

قانون ( فارسى )

3 - مادهء بلغمى متعفن از جنس بلغم شيرين است كه تب به ارمغان آورده است . 4 - مادهء بلغمى متعفن كه تب را توليد كرده از جنس بلغم شورمزه است . 5 - قبلا هم دانستى كه از بلغم شورمزهء متعفن تب سوزان رخ دهد . تب بلغمى اكثرا كسانى را در بر مىگيرد كه در يكى از اين حالات آتى باشند : 1 - كسانى كه بدن بسيار ترمزاج دارند . 2 - كسانى كه بيكار و به اصطلاح خوش‌گذرانند و هميشه در آرامش جسمى به سر مىبرند . 3 - پيران و سالخوردگان نيز بسيار به تب بلغمى گرفتار مىشوند . 4 - كودكان بيشتر از بزرگان براى ابتلا به تب بلغمى آمادگى دارند . 5 - لت‌انبانان پرخواره كه هميشه شكمشان از خوراك آكنده است و خوراك را چنان كه لازم است هضم نمىكنند . 6 - ورزش‌كاران . 7 - كسانى كه در حالت شكم سيرى به حمام مىروند . 8 - كسانى كه عادتا آروغ ترش زياد دارند . 9 - كسانى كه سر و اطراف سرشان پر از مواد ناباب است و به زكام و نزله مبتلا مىشوند - كه مادهء تراويده از جانب سر به معده درمىآيد و در آنجا متعفن مىشود . كمتر اتفاق مىافتد كه تب ناشى از بلغم عفونى شكم درد همراه نداشته باشد . اين را نيز بدان ! كه هر تبى كه همراه سرما باشد ، نبض را تنگ و كوچك مىكند . نشانيهاى تب نوبتى هر روزه اين نوع حالت تب را امغيميرينوس ( امطرياقوس - نسخه . ) ناميده‌اند . نشانيهاى امطرياقوس به قرار زير است : اگر سبب تب بلغم شيشه‌اى يا بلغم ترشمزه باشد ، احساس سرما بسيار و بيش از حد متوقع است . اگر تب از اثر عفونت بلغم شيشه‌اى باشد ، حالت لرزش و تكان بدون اراده شديدتر از آن است كه از تب ناشى از حالات ديگر ايجاد مىشود . ليكن در تب ناشى از بلغم شيشه‌اى احساس سرما ناگهان و يكباره نمىآيد بلكه كم‌كم و به تدريج پديد آمده و از دست و پاها شروع مىكند و در نتيجه سردى بدن به حدى مىرسد كه گويى برف است . گرمى بخشيدن به بدن بيمار در اين حالت بسيار دشوار است . گرم شدن نيز يكباره رخ نمىآورد و آن هم كم‌كم و به تدريج مىآيد و حتى اين به تدريج گرم شدن پيوسته نيست و گاهى قطع مىشود . برحسب برگشتن سرما ، گرما هم كم‌كم به بدن بيمار رخنه مىكند . ممكن است در بعضى حالات ، تب بلغمى شيشه‌اى سرما و حالت چندش به همراه بياورد ؛ كه در اين حالت معلوم مىشود سرما و چندش از اثر خلط هنوز متعفن نشده است . بيشترين و سخت‌ترين حالت سرما و لرزه و تكان بىاراده در تب بلغمى شيشه‌اى در مرحلهء سوم يعنى در حالت اوج‌گيرى درجهء حرارت و متوقف شدن آن است . مادهء بلغم شيشه‌اى متعفن شده درد سوزنى را به بار نمىآورد كه احساس درد سوزنى سبب